JONGENS UIT TSJECHIË

JONGENS UIT TSJECHIË

Wat een leuke spontane foto! Deze twee jongens uit Tsjechië maakten deel uit van een groep die Nederland bezocht. Met een knipoog naar Jan Amos Comenius, die hier ooit zijn toevlucht vond en zijn ideeën over onderwijs en vrede verspreidde. Bedankt jongens dat jullie op de foto wilden!” (Portretfotografie).

De Leraar der Volkeren en zijn band met Naarden

In 1592 werd Jan Ámos Komenský geboren in Moravië, het huidige Tsjechië. Later kennen we hem als Jan Amos Comenius. Hij groeide op tijdens de Dertigjarige Oorlog. Zijn ouders stierven vroeg en zijn dorp werd verwoest. Toch ontwikkelde hij een grootse droom: onderwijs voor iedereen.

Deze Comenius geloofde dat leren leuk en begrijpelijk moest zijn. Hij wilde dat kinderen – arm of rijk, jongen of meisje – in hun eigen taal leerden. Hij maakte het eerste geïllustreerde schoolboek ter wereld. De Orbis Sensualium Pictus. Daarin ontdekten kinderen de wereld met plaatjes, van bijen tot sterren. Mensen noemden hem de Leraar der Volkeren, omdat hij onderwijs zag als de sleutel tot vrede en begrip.

Door vervolging vluchtte Comenius van land naar land: Polen, Zweden, Hongarije en Engeland. Overal probeerde hij scholen te verbeteren. In 1656 vond hij eindelijk rust in Nederland. Hij vestigde zich in Amsterdam, waar kooplieden en geleerden hem steunden. Daar werkte hij verder aan zijn ideeën over pansofie – een allesomvattende wijsheid die wetenschap, geloof en onderwijs verbond. Hij kende er zelfs Rembrandt.

In Amsterdam overleed Comenius op 15 november 1670. Een week later, op 22 november 1670, begroeven ze hem in Naarden, in de kleine Waalse kapel in de Kloosterstraat. Waarom precies Naarden? Waarschijnlijk omdat daar een Waalse protestantse gemeenschap woonde en de begraafplaats rustiger en goedkoper was dan in Amsterdam.

Eeuwenlang raakte zijn graf in de vergetelheid. Pas in de 19e eeuw herontdekten mensen zijn ideeën. In 1929 openden onderzoekers het graf en bevestigden dat het om Comenius ging. Nederland en Tsjechoslowakije werkten samen. Tussen 1933 en 1937 richtten ze de bijzondere kapel in als Comeniusmausoleum. Tsjechische kunstenaars verzorgden de prachtige inrichting.

Comenius in Naarden

Vandaag staat naast het mausoleum het Comeniusmuseum. Bezoekers zien daar zijn leven, zijn boeken en zijn tijdloze ideeën. Het museum en mausoleum liggen in een voormalig klooster in Naarden-Vesting.

Naarden blijft sterk verbonden met Comenius. Elk jaar organiseren ze rond zijn geboortedag (28 maart) Comeniusdag. Dan leggen ze prachtige kransen bij zijn standbeeld, houden interessante lezingen en reiken prijzen uit aan mensen die in zijn geest werken aan beter onderwijs en vrede.

In Nederland vond Jan Amos zijn laatste rust. Zijn boodschap klinkt nog steeds actueel: onderwijs is voor iedereen. Leren moet vreugde brengen in plaats van alleen feiten stampen. Kennis bouwt bruggen in een verdeelde wereld.