Robert Frank

Robert Frank 

– de man die Amerika opnieuw liet zien –

Robert Frank (1924–2019) was een Zwitsers-Amerikaanse fotograaf en filmmaker, en zonder twijfel een van de meest invloedrijke figuren in de fotografie van de twintigste eeuw. Geboren in Zürich in een Joods gezin, emigreerde hij in 1947 naar New York. Hij ontvluchtte het burgerlijke leven van zijn ouders en zocht een vrijere, eerlijker manier van kijken.

Frank begon als modefotograaf voor Harper’s Bazaar, maar dat was al snel te glad en commercieel voor hem. In 1955 ontving hij een Guggenheim Fellowship, waarmee hij een roadtrip door de Verenigde Staten maakte. Met zijn Leica en een scherpe, ongenadige blik fotografeerde hij het alledaagse Amerika: diners, benzinestations, parades, zwarte mensen in het Zuiden, eenzame mensen in auto’s en de donkere kanten van de American Dream.

Het resultaat was het legendarische fotoboek The Americans (in Frankrijk verschenen in 1958, een jaar later in de VS). Met slechts 83 foto’s toonde Frank een rauw, melancholisch en vaak kritisch beeld van Amerika – ver verwijderd van de optimistische plaatjes die toen gangbaar waren. De foto’s waren korrelig, soms onscherp, met vreemde hoeken en veel schaduw. Het boek werd aanvankelijk fel bekritiseerd, maar groeide uit tot een revolutie in de fotografie. Het liet zien dat fotografie persoonlijk, subjectief en kritisch mocht zijn.

Na The Americans richtte Frank zich steeds meer op film en later op introspectief werk met Polaroids, tekst en collages over zijn eigen leven, verlies en familie.

Inspiraties

In tegenstelling tot veel fotografen die ik eerder noemde – zoals Robert Capa, Henri Cartier-Bresson, Werner Bischof, René Burri, Inge Morath en Martine Franck – is Robert Frank nooit lid geweest van Magnum Photos. Hij kende veel Magnum-fotografen en bewoog zich in dezelfde kringen, maar hij bleef altijd een onafhankelijke, eigenzinnige geest. Dat maakt hem juist zo bijzonder: hij koos bewust voor zijn eigen rauwe, poëtische en soms pijnlijke visie. Zie mijn pagina INSPIRATIES.

Wat mij vooral inspireert aan Robert Frank is zijn moed om níét het mooie of het voor de hand liggende te fotograferen, maar juist de onderstroom, de eenzaamheid en de verborgen spanningen in de samenleving. Zijn werk ademt authenticiteit en een diep menselijk gevoel. Hij liet zien dat een foto niet perfect hoeft te zijn om krachtig te zijn.

Een bijzonder detail: Joel Meyerowitz (over wie ik eerder schreef) vertelde vaak dat een ontmoeting met Robert Frank in 1962 zijn leven veranderde. Meyerowitz werkte toen nog in de reclame en zag Frank foto’s maken op straat. Dat moment inspireerde hem om zijn baan op te zeggen en fulltime fotograaf te worden.

Wie meer wil zien of lezen: begin met The Americans – het blijft een van de belangrijkste fotoboeken ooit gemaakt. Andere aanraders zijn zijn latere films en de verzamelde werken die later verschenen.

Robert Frank liet de fotografie voorgoed veranderen. Hij toonde dat je met een camera niet alleen kunt documenteren, maar ook kunt commentariëren, voelen en bekritiseren.

Lees ook over de Amerikaanse fotografe Dorothea Lange.